موتورهای جستوجو و مرورگرهای مجهز به هوش مصنوعی، پاسخ را مستقیماً در صفحه نتایج تولید میکنند. این کار الگوی سنتی هدایت کاربر از جستوجو به کلیک و سپس مرور وبسایتها را برهم زده است. این دگرگونی ساختاری در شیوه جستوجوی اطلاعات اینترنتی، یک تغییر تدریجی نیست. پدیده جستوجوی بدون کلیک را اقتصاد پسا-کلیک نیز مینامند. این پدیده اکنون موقعیت اقتصادی و ترافیکی وبسایتهای مرجع، رسانهها و ناشران دیجیتال را تضعیف میکند. حتی پلتفرمهایی مانند ویکیپدیا و ناشران سنتی اخبار نیز با این چالش روبرو هستند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جاده مخصوص، دادههای جدید نشان میدهد گسترش قابلیتهایی مانند «AI Overviews» گوگل و مرورگرهای هوشمند شرکتهایی نظیر پرپلکسیتی و اوپنایآی، رفتار کاربران را به سمت دریافت پاسخ مستقیم سوق داده است. کاربران اکنون تمایل کمتری به کلیک روی نتایج سنتی دارند و این تمایل به شکل معناداری کاهش یافته است. کارشناسان این کاهش را برآورد کردهاند. این وضعیت پیامدهای سنگینی برای مدل درآمدی وبسایتهای خبری، آموزش الکترونیک و تجارت الکترونیک دارد. این وضعیت تولید پویای دانش در وب را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
این گزارش با استناد به دادههای مستند از مرکز تحقیقات پیو، «GrowthSRC Media» و «Similarweb»، روند کاهش ترافیک وب در عصر جستوجوی هوش مصنوعی را بررسی و پیامدهای اقتصادی و سیاستی آن را تحلیل میکند. شرکت تبلیغاتی «GrowthSRC Media» بیش از ۲۰۰ هزار کلمه کلیدی را بررسی کرده است. این کلمات در صنایع مختلفی مانند تجارت الکترونیک و آموزش آنلاین قرار دارند. تحلیل آنها نشان میدهد که نرخ کلیک بر روی نتایج ارگانیک موتور جستوجو به طور مشخص و پایداری کاهش یافته است.
نتایج این مطالعه نشان میدهد که رتبه اول جستوجوی گوگل، پیشتر حدود ۲۸ درصد کلیک کاربران را جذب میکرد. اکنون این رتبه تنها ۱۹ درصد از این حجم را دریافت میکند. این یعنی نرخ کلیک برای مهمترین و قابل اعتمادترین جایگاه سنتی در صفحه نتایج، ۳۲ درصد افت کرده است. این روند در رتبه دوم شدیدتر بوده؛ نرخ کلیک از ۲۰.۸ درصد به ۱۲.۶ درصد رسیده که کاهش ۳۹ درصدی را نشان میدهد.
به گزارش جاده مخصوص، بسیاری از کارشناسان این تغییرات را صرفاً نوسانی مقطعی نمیدانند و آن را مستقیماً به گسترش قابلیت «AI Overviews» در گوگل مرتبط میدانند. این قابلیت پاسخ را پیش از نمایش لینکها به کاربر ارائه میدهد و نیاز به کلیک را کاهش میدهد. میزان نمایش این قابلیت در نتایج جستوجو نیز به وضوح افزایش یافته است. در سال ۲۰۲۴ تنها ۱۰ هزار کلمه کلیدی را پوشش میداد، اما در سال ۲۰۲۵ این رقم به بیش از ۱۷۲ هزار کلمه کلیدی رسید. این رشد پرشتاب نشان میدهد که الگوی جستوجوی بدون کلیک در حال تغییر است. کاربران از کلیک روی لینکها به سمت دریافت پاسخ در همان صفحه حرکت میکنند.
یافتههای افکارسنجی اخیر مرکز تحقیقات پیو در ماه جولای سال جاری، تأثیر قابل توجه خلاصههای هوش مصنوعی بر رفتار کاربران را نشان میدهد. وقتی کاربر با صفحهای روبرو میشود که خلاصهای هوشمند در بالای نتایج دارد، نیاز اطلاعاتی او در همان نقطه برطرف میگردد. به همین دلیل، کاربران به شکل چشمگیری کمتر روی لینکهای سنتی نتایج جستوجو کلیک میکنند.
این مطالعه همچنین نشان داد که کاربر تنها در حدود ۸ درصد مواقع، پس از مشاهده خلاصه هوش مصنوعی، روی یکی از نتایج کلیک میکند. در صفحات بدون خلاصه هوش مصنوعی، این رقم تقریباً دو برابر و نزدیک به ۱۵ درصد است. علاوه بر این، در بیش از یکچهارم موارد، کاربر پس از مشاهده خلاصه هوش مصنوعی، جستوجو را متوقف میکند و بدون کلیک صفحه را ترک میکند. این یعنی کاربران پاسخ خود را مستقیماً از خلاصههای هوش مصنوعی دریافت میکنند. آنها دیگر نیازی به مراجعه به وبسایتها و منابع اصلی برای جستوجوی بدون کلیک احساس نمیکنند.
پیامدهای این تحول برای ناشران و رسانهها، خطر فروپاشی مدل درآمدی آنها را به همراه دارد. ما ابعاد این تغییر را زمانی بهتر درک میکنیم که به تجربه رسانههای بزرگ و مشهور نگاه کنیم. این رسانهها سالها مدل کسبوکار خود را بر پایه جذب ترافیک از طریق موتورهای جستوجو بنا کرده بودند.