گزارش سالانه شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۵ که تحت حمایت سازمان جهانی مالکیت فکری منتشر شده، نشان میدهد ایران با شش پله سقوط نسبت به سال گذشته در جایگاه هفتادم از میان ۱۳۹ کشور جهان قرار گرفته است. این گزارش حاکی از شکاف قابلتوجه میان شاخصهای ورودی (رتبه ۱۰۹) و خروجی (رتبه ۴۶) نوآوری در کشور است.
ایران در میانه جدول منطقه؛ پیشتاز فناوری، عقبمانده نهادی
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جاده مخصوص بر اساس دادههای منتشرشده، ایران در میان کشورهای منطقه، بالاتر از پاکستان، آذربایجان و کویت قرار گرفته اما از کشورهای حاشیه خلیج فارس، ترکیه و رژیم صهیونیستی عقبتر است.
کشورهای عربی خلیج فارس طی دهه گذشته با سرمایهگذاری گسترده در زیرساختها و جذب سرمایهگذاری خطرپذیر، به نیمه بالای جدول رسیدهاند؛ در حالیکه ایران هنوز با ضعف در کیفیت نهادها، محیط کسبوکار و دسترسی به سرمایه نوآوری مواجه است.
نقاط قوت: خروجیهای فناورانه و سرمایه انسانی
ایران در حوزه خروجیهای دانشی و فناورانه عملکرد قابلقبولی داشته و توانسته از جایگاه ورودیهای نوآورانه فراتر رود.
در شاخصهایی مانند:
-
ارزش بازار سرمایه (رتبه ۱)،
-
ارزش برندهای ملی و منطقهای (رتبه ۲)،
-
و تعداد فارغالتحصیلان رشتههای فنی و مهندسی (رتبه ۸)،
ایران عملکرد درخشانی ثبت کرده است. این دادهها نشان میدهد ظرفیت علمی و انسانی بالایی در کشور وجود دارد.نقاط ضعف: نهادها و محیط کسبوکار
در مقابل، ایران در شاخصهای نهادی (رتبه ۱۳۸) و بلوغ کسبوکار (رتبه ۱۰۷) با چالش جدی روبهرو است.
بیثباتی در سیاستهای اقتصادی، ضعف قانونگذاری، و خدمات دولتی پرهزینه از مهمترین موانع رشد نوآوری عنوان شدهاند.
در بخش سرمایهگذاری نیز، با وجود رتبه اول در ارزش بازار، سهم سرمایهگذاران خطرپذیر و دسترسی به اعتبارات استارتاپی پایین گزارش شده است.مقایسه منطقهای
کشور رتبه کل خروجیهای فناورانه نهادها ایران 70 45 138 ترکیه 43 30 100 عربستان 46 57 26 قطر 48 60 17 پاکستان 99 80 127 تحلیل پایانی
بهرغم وجود ظرفیتهای قابلتوجه علمی و فناورانه، ضعف در زیرساختهای نهادی و محیط کسبوکار باعث شده ایران نتواند از منابع خود برای خلق ارزش اقتصادی استفاده کامل کند.
کارشناسان تأکید دارند مسیر بهبود رتبه ایران در شاخص جهانی نوآوری، بیش از هر چیز نیازمند اصلاحات نهادی، تقویت سرمایهگذاری خطرپذیر و تسهیل تجاریسازی دستاوردهای پژوهشی است.ارزش بازار سرمایه (رتبه ۱)،ارزش برندهای ملی و منطقهای (رتبه ۲)،و تعداد فارغالتحصیلان رشتههای فنی و مهندسی (رتبه ۸)،ایران عملکرد درخشانی ثبت کرده است. این دادهها نشان میدهد ظرفیت علمی و انسانی بالایی در کشور وجود دارد.