پژوهشگران دانشگاه تهران یک سامانه هوش مصنوعی دندانپزشکی توسعه دادهاند که با تحلیل تصاویر پانورامیک دندان، بیماریهایی مانند پوسیدگی، بیماریهای لثه و نهفتگی دندان را با سرعت و دقت تشخیص میدهد. این سامانه به عنوان دستیار متخصصان، تحولی بزرگ در فرآیند تشخیص و برنامهریزی درمانی ایجاد میکند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جاده مخصوص، این پژوهش در قالب یک مقاله از رساله دکتری مهدیه دهقانی منتشر شد. رضا آقایی زاده ظروفی، استاد دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر، سرپرستی این پژوهش را بر عهده داشت و آن را در یک نشریه بینالمللی منتشر کرد.
ظروفی، سرپرست این پژوهش، درباره اهمیت آن در بهداشت و درمان دندانپزشکی توضیح داد. او گفت دندانها نقش اساسی در سلامت عمومی انسان دارند. پیشگیری و درمان بیماریهای دهان و دندان به شدت به تکنیکهای تصویربرداری وابسته است. تصاویر پانورامیک اشعه ایکس اطلاعات جامعی از تاج و ریشه دندان، وضعیت لثه و استخوانهای فک ارائه میدهند. ما این تصاویر را ابزاری مؤثر برای بررسی ناهنجاریهای آناتومیک، ارزیابی شرایط ایمپلنت و برنامهریزی درمانهای ارتودنسی میدانیم.
او افزود: تعیین یافتههای بالینی در تصاویر پانورامیک به تجربه و تخصص پزشک بستگی دارد. این موضوع فرآیند گزارشنویسی را زمانبر و وابسته به شرایط کاری میکند. افزایش حجم دادهها و خستگی ناشی از کار مداوم نیز میتواند دقت تشخیص را کاهش دهد. در چنین شرایطی، فناوری هوش مصنوعی میتواند به عنوان ابزاری کمکی در تفسیر تصاویر پزشکی به کار رود و روند گزارشنویسی و تشخیص را تسهیل کند.
به گزارش جاده مخصوص، استاد دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه تهران بیان کرد که محققان تلاش کردهاند این چالش را با کمک فناوری حل کنند. آنها برای این منظور یک سامانه تشخیصی مبتنی بر هوش مصنوعی دندانپزشکی طراحی کردهاند. این سامانه از معماری پیشرفته شبکه عصبی به نام YOLOv11 استفاده میکند. محققان این سامانه را بر روی یک مجموعهداده عمومی آموزش دادهاند. این مدل قادر است بهصورت خودکار، محل دقیق ضایعات و ناهنجاریها را در تصویر شناسایی کند و احتمال درستی تشخیص خود را نیز اعلام کند.
ظروفی کاربردی بودن پژوهش را یکی از نقاط قوت آن عنوان کرد. او گفت: محققان این مدل را در قالب یک اپلیکیشن تحت وب پیادهسازی کردهاند تا دندانپزشکان و رادیولوژیستها به سادگی از آن استفاده کنند. این سامانه با مشخص کردن محل دقیق مشکلات، به پزشک در اولویتبندی و تصمیمگیری سریعتر کمک میکند.
او همچنین افزایش سرعت و اطمینان در تصمیمگیری بالینی را از دیگر مزیتهای استفاده از این سامانه در تشخیص مشکلات دندانپزشکی برشمرد. به گفته کارشناسان، بهرهگیری از چنین سامانههایی سرعت فرآیند گزارشنویسی را افزایش میدهد. همچنین، این سامانه به عنوان یک ناظر دوم، با کاهش خطاهای ناشی از خستگی یا حجم بالای کار، دقت تشخیص نهایی را ارتقا میدهد. این سامانه نقش مکملی مؤثر برای متخصصان فک و صورت ایفا میکند.
بر اساس نتایج این تحقیق، مدل پیشنهادی هوش مصنوعی دندانپزشکی در مقایسه با نسخههای قبلی، دقت بالاتری در شناسایی و طبقهبندی ناهنجاریها از خود نشان داده است. محققان میتوانند متن کامل این پژوهش را مشاهده کنند.