بسیاری از کشورهای جهان با تکیه بر میراث ادبی خود، جریانهای نوین گردشگری را خلق کردهاند. ایران نیز با یکی از غنیترین سنتهای ادبی جهان، اکنون میتواند این گنجینه را به پیشران توسعه فرهنگی و اقتصادی تبدیل کند. ظرفیتهای ادبی ایران گسترده است و با برنامهریزی و همافزایی نهادی، کشورمان آن را به یک روایت ملی تبدیل میکند. این حوزه نقش مؤثری در دیپلماسی فرهنگی، اقتصاد خلاق و ابتکارهای ضدایرانهراسی ایفا خواهد کرد. گردشگری ادبی در ایران پتانسیل بالایی دارد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جاده مخصوص، گردشگری ادبی امروز در شمار پویاترین شاخههای اقتصاد خلاق قرار دارد. تجربه جهانی نشان میدهد که این حوزه در کوتاهمدت به رونق اقتصادی و در بلندمدت به ارتقای تصویر ملی کشورها کمک میکند. بسیاری از شهرها که پیشتر تنها نامی در کتابها بودند، اکنون با تکیه بر روایتها و شخصیتهای ادبی، میزبان گردشگرانی از سراسر جهان هستند. این الگو نشان میدهد که ادبیات میتواند بهعنوان یک سرمایه نرم، منشأ تحول اقتصادی و فرهنگی باشد.
در جهان امروز، ادبیات تنها میراثی مکتوب نیست، بلکه یک فرصت توسعهای مهم است. این فرصت با تجربهسازی، روایتپردازی و معرفی هوشمندانه، بستری برای تقویت برند شهری و ملی فراهم میکند.
کشورهایی که بهموقع اهمیت گردشگری ادبی را درک کردند، اکنون با موفقیت خانههای نویسندگان، مسیرهای شاعرانه و محلههای روایتمحور را به تجربههایی زنده و درآمدزا تبدیل کردهاند. این موفقیت نشان میدهد که این حوزه میتواند تنها با «طراحی روایت»، شهرهای کوچک را در مسیر توسعه قرار دهد.
به گزارش جاده مخصوص، این رویکرد اکنون الگوی الهامبخش بسیاری از کشورهاست. زیرا نه به سرمایهگذاری سنگین نیاز دارد و نه به زیرساختهای پیچیده. کافی است روایت را تقویت کنیم تا مقصد نیز تقویت شود.
ایران با پیشینهای کهن در ادبیات فارسی و ادبیات اقوام، یکی از نادرترین مجموعههای روایت در جهان را در اختیار دارد. شخصیتهای اثرگذار ادبی، منظومههای ماندگار، روایتهای اسطورهای و آثار معاصر، ایران را به سرزمینی تبدیل کردهاند که هر گوشهاش حامل یک داستان است. همین میراث میتواند ستون اصلی یک برند ملی نوآور در گردشگری ادبی باشد.
این ظرفیت عظیم، امروز در نقطه جهش قرار گرفته است. با تقویت همکاری میان نهادهای فرهنگی، مدیریت شهری و دستگاههای گردشگری، ایران این سرمایه ادبی را به مسیری راهبردی تبدیل میکند. کشورمان آن را به محصولی جذاب برای گردشگر داخلی و خارجی بدل خواهد کرد.
ادبیات بهعنوان یکی از مهمترین اجزای اقتصاد خلاق، قابلیت تبدیلشدن به موتور محرک توسعه شهرها را دارد. تجربه جهانی نشان میدهد که روایتپردازی صحیح، خانهها، کوچهها، محلهها و فضاهای یادمانی را دوباره زنده میکند. آنها نقش اقتصادی تازهای پیدا میکنند.
در ایران نیز این پتانسیل وجود دارد که هر شاعر را به برند یک مقصد، هر روایت را به مسیر گردشگری و هر اثر ادبی را به یک تجربه فرهنگی تبدیل کنیم. چنین فرایندی دهها فرصت شغلی در حوزههایی چون تولید محتوا، صنایعدستی، نشر، خدمات شهری، هنرهای نمایشی و تورهای تخصصی ایجاد میکند.
جغرافیای ادبی ایران، مجموعهای گسترده از روایتهای شهری و روستایی است که قابلیت تبدیلشدن به شبکهای از مسیرهای گردشگری را دارد. این ظرفیت اکنون مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است. آنها میتوانند در آینده نزدیک آن را به یکی از شاخصهای هویتساز گردشگری ایران بدل کنند.
شهرهایی که زادگاه شاعران و نویسندگان هستند، میتوانند با اندکی سرمایهگذاری در تجربهسازی، به مقصدهای بینالمللی تبدیل شوند. این مقاصد گردشگری فرهنگی را تقویت و اقتصاد محلی را پویا میکنند.
گردشگری ادبی از معدود حوزههایی است که با کمترین هزینه میتواند بیشترین بازده را ایجاد کند. چنین حوزهای بهطور کامل با شرایط اقتصادی امروز ایران سازگار است. زیرا بر داراییهای موجود تکیه دارد، به سرمایه انسانی و اجتماعی وابسته است، فرصتهای سریعالاثر ایجاد میکند و قابلیت پیادهسازی در شهرهای کوچک و مناطق کمبرخوردار را دارد.
تجربه کشورها نشان میدهد که گردشگری ادبی نهتنها برند شهری را تقویت میکند، بلکه زمینهساز رشد صنایع خلاق و افزایش سهم گردشگری فرهنگی در اقتصاد ملی است.
ایران اکنون در مرحلهای قرار دارد که با طراحی و همافزایی مناسب، میتواند روایتهای ادبی خود را به یک مزیت رقابتی در عرصه جهانی تبدیل کند. این امر نیازمند همکاری گسترده میان تمامی نهادهای مرتبط است.
